Ключевая көчөсүндөгү үйлөр

Ключеваянын батыш тарабында, Грязновскаядан төмөн жайгашкан үйлөр 1882-жылы Пишпекке Кытайдан келген дунган качкындарынын жоон тобу келген. Алар Орусиянын жарандыгына кабыл алынып, Пишкек шаарынын батыш четине компакттуу отурукташып, дунган конушу деп аталган жерди түзүшкөн. Жеткиликтүү материалдардан курулган үйлөр Казарменная, Искаковская, Атбашинская жана Ташкентская чек араларында көтөрүлгөн. Дунгандардын конуштарында дайыма болуп тургандай, бул жерде дунган ээликтери ээн-эркин жайгашып, өнүкпөгөн жерлердин баарын талаалар жана огороддор ээлеп турган. Дунгандар айдоочулук, огородчулук жана багбанчылык менен алектенишкен, таверналарды, тегирмендерди, күрүч тегирмендерин жана май куурчактарын тейлешкен, крахмал жана уксус өндүргөн, унаа жана соода менен алектенишкен. Жергиликтүү калк алардан жерди кылдат иштетүүгө, эгинге сүйүү менен кам көрүүгө үйрөнүшкөн. Дыйканчылыктын маданияты, плантациялардын схемасы, ирригациялык системаны түзүү, сугарууну колдоно билүү – мунун баары дунган талааларынан кыргыздар менен орустардын жерлерине өткөн. Дунган үйлөрүнүн терезелери жабык короолорду караган, бийик чопо тосмолор менен бекем тосулган. Турак жайларын чийки кирпичтен же чоподон жыгач каркас менен курушкан. Чатыр үчүн камыш колдонулган. Бирок шаар кеңейип, түз сызыктуу планы башаламан курулган Дунгановкага таасирин тийгизген. Көптөгөн тургундар “урбанизациянын” чабуулуна туруштук бере албай, жер тилкелерин сатып, айылга көчүп кетишкен. Башкалары соодагерлер жана өнөр жайчылар болуп, шаардын борбордук бөлүгүнө да пландуу үйлөрдү курушкан. Алардын үйлөрү кайра курулуп, көчөгө терезелери кесилген. Бирок жалпысынан үйлөр баштапкы көрүнүшүн сактап калган.