Кыргызстан элинин ассамблеясы

Борбордук Аткаруу Комитетинин жана Эл Комиссарлар Советинин имараты, 1926-жылы. 1926-жылы бир нече маанилүү имараттардын курулушу башталган, анын курулушу архитектор П.Павлович Павлдын тарыхы боюнча архитектор П. Васильевская көчөсүндө булар мейманкананын жана айыл чарба банкынын имараттары болчу. А.П.Зенков архитектурада улуттук колориттерди айкалыштырган биринчи куруучу болгон. Ланцет жана арка түрүндөгү тешиктер, күмбөздөр, тиштүү карниздер – бул кыргыз гумбезинин чыгыш архитектуралык музыкасы, учтуу мунаралардын бири-бирине айкалышуусу, оюп түшүрүлгөн металл жасалгалары, оймо-чийме кирпич – байыркы орус архитектурасынын ыры. Жана алар архитектордун чыгармаларында биригишкен. Зенковдун ар бир имараты «оюлган терезе кашектеринен, ачык темирден, эшиктерден, чатырлардан, подъезддерден жана эң негизгиси, булардын бардыгынын эркин айкалышынан таанылат». Ал жөнүндө «Эскиликтерди сактоочу» китебинин автору Юрий Домбровский мындай деп жазган. Тилекке каршы, бул стил шаардын негизги архитектуралык стили боло албай, шаар жаңы аталышка ээ болуп, башка тарыхый мезгилде жашап жатат.

Архитектор А.П.Зенков, 1926-жыл Кызык, Борбордук Аткаруу Комитетинин жана Элдик Комиссарлар Советинин имараты түптөлүп жатканда анын пайдубалына «Бардык өлкөлөрдүн пролетарлары, бириккиле!» деген чакырык менен башталган 2426-жылдагы алыскы урпактарга кат салынганы кызык. Кызык, алар муну 2426-жылы эстейби? Бул имаратта кийин ар турдуу министерстволор, Кыргыз ССР илимдер академиясы, Тарых-зоологиялык музейлер жайгашкан, бугунку кунде анда Кыргызстан элинин ассамблеясы жайгашкан. Архитектор Андрей Павлович Зенковдун долбоору боюнча шаарда бир нече олуттуу имараттардын курулушу Пишпек шаарынын тарыхын аяктайт. Зенков курган беш имараттын үчөө гана сакталып калган: Кыргызстан элинин ассамблеясы, улуттук оорукананын хирургиялык борбору жана Эркиндик проспектисиндеги банк. Ал эми бүгүнкү күндө шаардын заманбап имараттарынын ичинен алар адаттан тыш көрүнүшү менен өзгөчөлөнүп, шаарды кооздоп турат. А.П.Зенков (1863-1936). 1892-жылдагы сүрөт А.П.Зенков архитектурада улуттук колориттерди айкалыштырган биринчи куруучу болгон. Ланцет жана арка түрүндөгү тешиктер, күмбөздөр, тиштүү карниздер – бул кыргыз гумбезинин чыгыш архитектуралык музыкасы, учтуу мунаралардын бири-бирине айкалышуусу, оюп түшүрүлгөн металл жасалгалары, оймо-чийме кирпич – байыркы орус архитектурасынын ыры. Жана алар архитектордун чыгармаларында биригишкен. Зенковдун ар бир имараты «оюлган терезе кашектеринен, ачык темирден, эшиктерден, чатырлардан, подъезддерден жана эң негизгиси, булардын бардыгынын эркин айкалышынан таанылат». Ал жөнүндө «Эскиликтерди сактоочу» китебинин автору Юрий Домбровский мындай деп жазган. Тилекке каршы, бул стил шаардын негизги архитектуралык стили боло албай, шаар жаңы аталышка ээ болуп, башка тарыхый мезгилде жашап жатат. Верныйдагы Вознесенский собору (Алматы) Зенковдун эң көрүнүктүү имараты Алматыдагы 54 метрлик Вознесенский собору (1907) – дүйнөдөгү эң бийик жыгачтан жасалган экинчи имарат. Собор Тянь-Шань карагайынан курулуп, жыгачтары бекем болушу үчүн темир болттор менен тигилген жана бул курулуш Верный шаарын урандыга айландырган 1911-жылдагы 10 баллдык жер титирөөгө туруштук берген. Бул кырсыктын күбөсү Зенков өзү мындай деп жазган: "Собор өзүнүн эбегейсиз бийиктиги менен ийкемдүү имарат болгон. Коңгуроо мунарасы бийик дарактын чокусундай ийилип, ийилип, ийилчээк устундай иштеп турган". Собордун үстүндөгү ийилген крест гана ал башынан өткөргөн жер титирөөнү эске салды. Ал эми собор "бийик, көп күмбөздүү, оймо-чиймелүү, түркүн түстүү, куу карниздери, толкундуу темир чатыры, коңгуроо мунарасы жана бүтүндөй тепкичтер, өтмөктөр жана галереялар системасы менен" бүткүл шаардын үстүнөн илинип тургандай болду. Пишпектеги 3енковдор. 1925-жылдын фотосу. 1925—27-жылдары Зенков биздин республикада курулуштун башкы инженери болуп иштеген. Фрунзе шаарын енуктуруунун планын жана айрым административдик имараттардын долбоорлорун иштеп чыгууда. Анын сүрөттөрү боюнча борборубузда «Жумушчулар шаарчасы» жана чехиялык «Интергельпо» кооперативинин турак-жайлары көтөрүлдү. Эл Комиссарлар Советинин, мамлекеттик жана айыл чарба банктарынын имараттарын, Борбордук мейманкананы жана оорукананын хирургиялык корпусун тургузган.